“Một cú rơi hơn 5 triệu thùng/ngày trong nhập khẩu dầu đường biển của Trung Quốc – Nhu cầu thực sự có đang giảm ???
Biểu đồ cân bằng dầu thô của Trung Quốc (China’s Oil Balance) đang cho thấy một diễn biến rất đáng chú ý. Lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển (Seaborne Imports) đã giảm mạnh từ khoảng 11,4 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống chỉ còn khoảng 6,3 triệu thùng/ngày trong tháng 5/2026 —> Nhu cầu dầu của Trung Quốc đang lao dốc là kết luận của dữ liệu này. Tuy nhiên, nguyên nhân dễ nhận diện nhất là do xung đột Mỹ – Iran và tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz.
Trung Đông vẫn là nguồn cung dầu quan trọng nhất của Trung Quốc. Khi chiến sự bùng phát, nguồn cung từ khu vực này bị ảnh hưởng, giá dầu tăng mạnh, chi phí vận tải leo thang và dòng chảy dầu toàn cầu bị xáo trộn đáng kể. Vì vậy, sự sụt giảm nhập khẩu dầu đường biển có thể không hoàn toàn phản ánh sự suy yếu của nhu cầu tiêu thụ, mà trước hết phản ánh việc Trung Quốc chủ động giảm mua trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn và giá dầu tăng cao.
Trung Quốc có đủ khả năng “chủ động giảm mua” nhờ lượng tồn kho khổng lồ đã được tích lũy trong nhiều năm. Biểu đồ cho thấy trước khi xung đột Mỹ – Iran bùng phát, tổng nguồn cung dầu mới của Trung Quốc bao gồm nhập khẩu đường biển (Seaborne Imports), nhập khẩu qua đường ống (Pipeline Imports) và sản lượng khai thác trong nước (Crude Production) “luôn cao hơn đáng kể” so với lượng dầu được đưa vào chế biến tại các nhà máy lọc dầu (Refinery Runs). Điều này cho thấy Trung Quốc không chỉ nhập khẩu dầu để đáp ứng nhu cầu hiện tại, mà còn chủ động tích lũy tồn kho thương mại hay dự trữ chiến lược, nhằm phục vụ mục tiêu an ninh năng lượng trong dài hạn.
Sau khi Hormuz gặp gián đoạn, quá trình này bắt đầu đảo chiều. Nhập khẩu dầu đường biển giảm rất mạnh, trong khi công suất lọc dầu suy giảm có vẻ tương đối nhẹ. Riêng trong tháng 5, lượng dầu đưa vào chế biến đã cao hơn so với tổng cung từ khai thác trong nước và nhập khẩu chính thức —> “Missing Oil Imports” xuất hiện để bù đắp, cho thấy Trung Quốc đang phải rút lượng tồn kho đã tích lũy trước đó để duy trì hoạt động hệ thống lọc hóa dầu. Điều này cũng được xác nhận qua diễn biến tồn kho dầu thô của Trung Quốc đã quay đầu giảm trở lại sau giai đoạn tích lũy trước đó.
Nói cách khác, bên cạnh nguyên nhân dòng chảy dầu toàn cầu đang bị gián đoạn, Trung Quốc giảm nhập khẩu vì họ đã mua trước rất nhiều dầu. Đây chính là vai trò quan trọng nhất của dự trữ năng lượng quốc gia. Khi nguồn cung toàn cầu gặp cú sốc, lượng dầu trong kho trở thành “bộ giảm xóc” giúp nền kinh tế tránh phải cạnh tranh mua dầu với giá cao trên thị trường quốc tế.
Hai kịch bản theo dõi trong thời gian tới:
1️⃣ Sự sụt giảm nhập khẩu hiện nay chủ yếu mang tính tạm thời và xuất phát từ yếu tố địa chính trị. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã tích cực tích trữ dầu và xây dựng lượng dự trữ năng lượng khổng lồ. Khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn bởi xung đột Mỹ – Iran, nước này có thể chủ động rút dầu từ kho thay vì phải mua bằng mọi giá trên thị trường quốc tế. Nếu Eo biển Hormuz được khai thông trở lại và thị trường dầu ổn định hơn, Trung Quốc hoàn toàn có thể quay trở lại chu kỳ “tái tích trữ” để bù đắp lượng dầu đã sử dụng. Khi đó, nhập khẩu dầu có khả năng phục hồi mạnh và tiếp tục hỗ trợ nhu cầu dầu thô toàn cầu.
2️⃣ Sự thay đổi mang tính dài hạn, có ý nghĩa cấu trúc nhu cầu nhưng vẫn là “ẩn số”. Quá trình điện hóa nền kinh tế Trung Quốc đang diễn ra với tốc độ chưa từng có. Xe điện đang thay thế dần xe sử dụng động cơ đốt trong, trong khi điện mặt trời, điện gió, điện hạt nhân và quá trình điện hóa công nghiệp… giúp hỗ trợ nền kinh tế mà không còn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ như trước. Điều này không có nghĩa nhu cầu dầu sẽ sụp đổ, bởi dầu vẫn là đầu vào quan trọng của ngành hóa dầu, nhựa, sợi tổng hợp, hàng không và vận tải biển…. Tuy nhiên, rất có thể Trung Quốc đã đi qua giai đoạn tăng trưởng nhu cầu dầu bùng nổ kéo dài suốt 2 thập kỷ qua và đang tiến gần tới trạng thái nhu cầu tăng trưởng chậm hoặc đi ngang trong dài hạn.
Hiện tại, còn quá sớm để khẳng định kịch bản nào sẽ chiếm ưu thế. Tuy nhiên, nếu nhập khẩu dầu của Trung Quốc phục hồi mạnh sau khi thị trường ổn định trở lại, đó sẽ là bằng chứng cho thấy câu chuyện chủ yếu nằm ở tồn kho và an ninh năng lượng. Ngược lại, nếu nhập khẩu tiếp tục duy trì ở mức thấp ngay cả khi nguồn cung toàn cầu bình thường hóa, thị trường sẽ phải nghiêm túc xem xét khả năng nhu cầu dầu của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn thay đổi mang tính cấu trúc do quá trình điện hóa nền kinh tế. Và đó có thể là một trong những thay đổi quan trọng nhất của thị trường dầu mỏ toàn cầu trong thập kỷ tới.
==================
👉 Anh/Chị NĐT thấy bài viết hữu ích, hãy Share để nhiều Nhà đầu tư cùng tham khảo.
👉 “THEO DÕI SMART STOCK” để nhận thêm những cập nhật kinh tế, các bài phân tích cổ phiếu theo phương pháp cơ bản và các Ấn phẩm đầu tư định kỳ.
👉 Room cập nhật nhanh nhất TẠI ĐÂY
