Trong bối cảnh sản lượng thép thô thế giới giảm nhẹ trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng gần 27%, qua đó vươn lên vị trí thứ 10 trong nhóm các quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới. Phân khúc thép cuộn cán nóng (HRC) tiếp tục là một trong những động lực nổi bật nhờ công suất trong nước được mở rộng và các biện pháp phòng vệ thương mại bắt đầu phát huy hiệu quả
Theo Hiệp hội Thép Thế giới (Worldsteel), 70 quốc gia và vùng lãnh thổ báo cáo đã sản xuất tổng cộng 931,5 triệu tấn thép thô trong sáu tháng đầu năm 2026, giảm 0,7% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh thị trường thế giới đang đối mặt với rào cản bảo hộ thương mại gia tăng và áp lực dư thừa nguồn cung dai dẳng khiến sản lượng sản xuất thép sụt giảm tại nhiều nước. Đặc biệt là Trung Quốc – Quốc gia vẫn đang duy trì chính sách kiểm soát sản lượng thông qua cắt giảm công suất, áp dụng giấy phép xuất khẩu , từng bước loại bỏ các cơ sở sản xuất sử dụng công nghệ lạc hậu và yêu cầu nghiêm ngặt phải đáp ứng tiêu chuẩn phát thải siêu thấp.
Dù vậy, Trung Quốc vẫn tiếp tục đứng đầu thế giới với sản lượng khoảng 500 triệu tấn, giảm 3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Việt Nam đạt khoảng 15,2 triệu tấn, tăng 26,9% và xếp thứ 10 trong bảng thống kê sản lượng lũy kế.
Nguồn: Worldsteel.org
Trên phạm vi toàn cầu, triển vọng nhu cầu vẫn tương đối thận trọng khi Worldsteel dự báo lượng thép tiêu thụ năm 2026 chỉ tăng khoảng 0,3%. Diễn biến này cho thấy ngành thép Việt Nam đang tăng trưởng nhanh hơn đáng kể so với mặt bằng chung thế giới. Trong sáu tháng đầu năm 2026, ngành thép trong nước ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số ở cả sản xuất và tiêu thụ. Sản lượng tiêu thụ đạt 14,81 triệu tấn, tăng 25,5% so với cùng kỳ năm trước.
HRC trở thành phân khúc tăng trưởng nổi bật
Trong bối cảnh thị trường thế giới phải đối mặt với các hàng rào thuế quan, xu hướng bảo hộ thương mại và áp lực dư cung, chiến lược tập trung vào thị trường nội địa đang được xem là lựa chọn phù hợp đối với các doanh nghiệp thép Việt Nam, đặc biệt khi hoạt động đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh.
Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam, sản lượng thép cuộn cán nóng (HRC) trong sáu tháng đầu năm đạt khoảng 5,397 triệu tấn, tăng 41,9% so với cùng kỳ. Sản lượng HRC tiêu thụ đạt khoảng 5,338 triệu tấn, tăng 36,8%. Mặc dù thị trường nội địa tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo, hoạt động xuất khẩu HRC cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Trong kỳ, lượng HRC xuất khẩu đạt 758.000 tấn, tăng 62,2% so với cùng kỳ.
Đà tăng trưởng của HRC diễn ra sau khi Việt Nam triển khai một loạt biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Đối với HRC có khổ rộng không quá 1.880 mm, Bộ Công Thương đã áp dụng thuế chống bán phá giá chính thức từ tháng 7/2025, với mức thuế khác nhau theo từng nhà sản xuất và tối đa 27,83%. Đến tháng 4/2026, cơ quan quản lý tiếp tục áp dụng biện pháp chống lẩn tránh tạm thời ở mức 27,83% đối với một số sản phẩm HRC có khổ rộng trên 1.880 mm đến 2.300 mm.
Hòa Phát gia tăng sản lượng sau khi mở rộng công suất
Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét từ xu hướng tăng trưởng của thị trường HRC. Trong quý II/2026, tập đoàn tiêu thụ khoảng 1,9 triệu tấn HRC, tăng 64% so với cùng kỳ và tăng 31% so với quý trước. Lũy kế sáu tháng đầu năm, sản lượng tiêu thụ HRC đạt gần 3,4 triệu tấn, tăng 57%. Nhờ đó, thị phần HRC của Hòa Phát tăng lên 63,7% so với 62,3% trong quý I/2026.
Nguồn: Smart Stock tổng hợp
Phân khúc HRC tiếp tục vượt thép xây dựng để trở thành nhóm sản phẩm đóng góp tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu sản lượng của Hòa Phát. Diễn biến này được ghi nhận kể từ khi tập đoàn đưa hai lò cao thuộc Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 vào vận hành.
Trong đó, lò cao số 1 đi vào vận hành trong quý III/2025 sau giai đoạn chạy thử từ tháng 3/2025. Lò cao thuộc phân kỳ 2 được đưa vào vận hành trong quý I/2026, sau khi bắt đầu chạy thử từ tháng 9/2025. Việc mở rộng công suất đúng thời điểm nhu cầu HRC trong nước còn thiếu hụt được xem là yếu tố “thiên thời, địa lợi” đối với phân khúc HRC của Hòa Phát.
Bên cạnh đó, sản lượng HRC nhập khẩu từ Trung Quốc được dự báo tiếp tục giảm trong thời gian tới, qua đó hỗ trợ tích cực cho sản lượng tiêu thụ HRC của Hòa Phát. Đây cũng là nguyên liệu đầu vào quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất tôn mạ trong nước.
Nguồn: Smart Stock tổng hợp
Không chỉ tăng trưởng thị phần trong phân khúc HRC, HPG tiếp tục giữ vị trí số 1 đối với phân khúc thép xây dựng với 36% thị phần, giữ vững vị thế của thời điểm cuối năm 2025. Trong quý II/2026, sản lượng tiêu thụ thép xây dựng của tập đoàn đạt 1,3 triệu tấn, tăng 2% so với cùng kỳ. Lũy kế sáu tháng đầu năm, Hòa Phát tiêu thụ 2,8 triệu tấn thép xây dựng, tăng 19% so với cùng kỳ.
Một yếu tố cần lưu ý là mức thuế tự vệ 6,1% áp dụng đối với sản phẩm thép dài đã hết hiệu lực kể từ ngày 23/3/2026. Việc biện pháp này kết thúc có thể làm gia tăng áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu, trong bối cảnh thép xây dựng chiếm khoảng 75% sản lượng thép dài của Hòa Phát. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chi phí sản xuất, hệ thống phân phối, cơ cấu sản phẩm và diễn biến giá thép trên thị trường quốc tế.
Đẩy mạnh mở rộng công suất và đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu
Động lực tăng trưởng chủ yếu của Hòa Phát đến từ việc đưa Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 vào vận hành. Sau khi dự án Dung Quất 2 hoàn thành, tổng công suất thiết kế của các khu liên hợp tại Dung Quất đạt khoảng 12 triệu tấn thép mỗi năm. Trong đó, công suất HRC và thép chất lượng cao vào khoảng 9 triệu tấn. Tổng công suất thép của Hòa Phát được nâng lên khoảng 16 triệu tấn mỗi năm.
Việc bổ sung công suất tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục gia tăng thị phần trong nước, đồng thời góp phần giảm mức độ phụ thuộc của thị trường vào nguồn HRC nhập khẩu. Tuy nhiên, quá trình mở rộng sản lượng cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp trong việc duy trì đầu ra, kiểm soát hàng tồn kho và bảo đảm hiệu quả hoạt động trong trường hợp nhu cầu hoặc giá thép suy giảm.
Ban lãnh đạo HPG từng chia sẻ đánh giá về triển vọng ngành thép Việt Nam giai đoạn 2025-2030 tương đối khả quan, với dự báo tăng trưởng nhu cầu trên 10% mỗi năm được thúc đẩy bởi đầu tư công và các chương trình phục hồi kinh tế. Áp lực cạnh tranh từ thép Trung Quốc cũng được kỳ vọng giảm bớt khi quốc gia này từng bước cân bằng lại cung – cầu. Trong năm 2026, Trung Quốc tiếp tục đặt mục tiêu cắt giảm thêm 2% sản lượng, qua đó có thể hỗ trợ xu hướng giảm xuất khẩu thép trong những năm tới.
Trong giai đoạn 2026–2030, Hòa Phát dự kiến triển khai chuỗi dự án tại Phú Yên, gồm Khu công nghiệp Hòa Tâm, cảng Bãi Gốc và Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Phú Yên. Tổng mức đầu tư dự kiến của ba dự án vào khoảng 120.000 tỷ đồng. Riêng Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Phú Yên được định hướng có công suất khoảng 6 triệu tấn mỗi năm, tập trung vào HRC và các sản phẩm thép kỹ thuật. Khi dự án hoàn thành, tổng công suất thép của Hòa Phát có thể đạt khoảng 22 triệu tấn mỗi năm.
Bên cạnh HRC, tập đoàn đang đầu tư nhà máy sản xuất thép ray, thép hình và các dòng thép đặc biệt có công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, được triển khai trên diện tích gần 15 ha tại Khu công nghiệp phía Đông Khu Kinh tế Dung Quất.. Theo kế hoạch công bố, dự án sản phẩm thép ray đầu tiên dự kiến được sản xuất theo công nghệ của Đức (Tập đoàn SMS Group) dự kiến sẽ đưa ra thị trường trong quý II/2027, phục vụ các dự án đường sắt trong nước và hướng tới xuất khẩu.
Tính đến quý I/2026, tỷ trọng HRC xuất khẩu của Hòa Phát đạt khoảng 23%, cải thiện so với mức 20% trong năm 2025. Tập đoàn đã xuất khẩu sản phẩm tới hơn 20 quốc gia và ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu 187% so với cùng kỳ trong quý I/2026. Trong những tháng đầu năm 2026, Hòa Phát đã xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu nhiều loại HRC đặc chủng, phục vụ ngành cơ khí chế tạo và dầu khí.
Cơ hội đi kèm áp lực thương mại và phát thải
Triển vọng của ngành thép Việt Nam trong phần còn lại của năm 2026 được hỗ trợ bởi mức tiêu thụ nội địa, công suất mới và các biện pháp phòng vệ thương mại. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với rủi ro dư cung toàn cầu, biến động giá nguyên liệu, các cuộc điều tra thương mại tại thị trường xuất khẩu và chi phí tuân thủ tiêu chuẩn môi trường.
Đáng chú ý, Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon của Liên minh châu Âu đã bước vào giai đoạn chính thức từ ngày 1/1/2026. Các nhà nhập khẩu hàng hóa thuộc diện điều chỉnh, trong đó có thép, phải thực hiện nghĩa vụ liên quan đến phát thải hàm chứa và chứng chỉ CBAM.
Hòa Phát cho biết Tập đoàn tự tin vào khả năng thích ứng thông qua lộ trình khử carbon dài hạn của mình, mặc dù sản lượng xuất khẩu hiện tại sang EU vẫn ở mức thấp (khoảng 100.000 tấn/năm) so với tổng quy mô công suất. Hiện tại, lượng khí thải của HPG đã giảm xuống dưới hạn ngạch được giao theo chương trình thí điểm ở Việt Nam, giúp công ty có được và trao đổi tín dụng trong thị trường carbon đang phát triển. Làm cơ sở cho tập đoàn có thể gia tăng sản lượng xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn carbon ngày càng khắt khe.
