Đáng chú ý, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc Mỹ đã đưa ra thị trường bao nhiêu dầu, mà quan trọng hơn là SPR có còn đủ khả năng phát huy vai trò tấm đệm cuối cùng nếu một cú sốc nguồn cung mới xảy ra hay không ???
SPR LÀ KHO DẦU ĐẶC BIỆT
SPR được Mỹ xây dựng nhằm ứng phó với những tình huống nguồn cung dầu bị gián đoạn nghiêm trọng. Lượng dầu này được lưu trữ dưới lòng đất trong các hang muối tại Texas và Louisiana, với sức chứa được cấp phép vào khoảng 715 triệu thùng. Trong điều kiện bình thường, Mỹ không sử dụng SPR để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ hàng ngày: Giá trị của kho dự trữ này nằm ở khả năng nhanh chóng đưa dầu ra thị trường khi xảy ra khủng hoảng và nguồn cung bên ngoài bị thiếu hụt.
Điều này cũng lý giải tại sao IEA yêu cầu các nước thành viên duy trì lượng dầu dự trữ tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Các kho dự trữ chiến lược đóng vai trò như lớp đệm cuối cùng, giúp thị trường có thêm thời gian cân bằng khi nguồn cung bất ngờ bị gián đoạn. Vì vậy khi SPR xuống thấp, Mỹ không chỉ có ít dầu dự phòng hơn mà còn ít dư địa hơn để xử lý những cú sốc nguồn cung mới.
SPR ĐANG GIẢM RẤT NHANH VÀ MẠNH
Theo số liệu mới nhất của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), lượng dầu trong SPR đã giảm từ 307,7 triệu thùng ngày 24/07 xuống còn 286,6 triệu thùng ngày 28/08/2026, tức mất hơn 21 triệu thùng chỉ trong khoảng 5 tuần. Riêng tuần gần nhất, lượng dầu trong kho giảm thêm hơn 3,1 triệu thùng. Với mức 286,6 triệu thùng, SPR hiện đã xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11/1982. Reuters cho biết lượng dầu có thể tiếp tục giảm xuống khoảng 243 triệu thùng trong thời gian tới nếu Mỹ hoàn tất việc rút thêm 39 triệu thùng còn lại trong chương trình đã được công bố.
Đáng chú ý, nếu nhìn dữ liệu từ cuối tháng 3/2026, lượng dầu trong SPR đã giảm từ khoảng 415,4 triệu thùng xuống còn 286,6 triệu thùng, tương đương giảm khoảng 128,8 triệu thùng trong 22 tuần, hay trung bình khoảng 5,8 triệu thùng mỗi tuần. Đây là tốc độ rút dầu kỷ lục nếu đặt trong bối cảnh lịch sử xả dầu của SPR. Tuy nhiên, điểm đáng quan tâm của năm 2026 không chỉ nằm ở tốc độ rút dầu, mà còn ở mức tồn kho khởi điểm đã thấp hơn rất nhiều so với những lần trước đó. Chính sự kết hợp giữa tốc độ suy giảm nhanh mạnh và nền tồn kho thấp khiến diễn biến SPR hiện nay đáng chú ý hơn là một con số tồn kho đơn thuần.
MỸ ĐANG CHO VAY DẦU THAY VÌ BÁN DẦU
Một điểm dễ gây nhầm lẫn là lượng dầu rời khỏi SPR không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc kho trữ bị mất vĩnh viễn lượng dầu đó. Trong chương trình năm 2026, Mỹ đưa khoảng 172 triệu thùng từ SPR ra thị trường phần lớn theo cơ chế cho vay. Theo đó, các doanh nghiệp nhận dầu trước và có nghĩa vụ hoàn trả lại lượng dầu đã nhận sau đó, kèm thêm một phần dầu bổ sung (premium). Cách làm này về bản chất giống như cho thị trường mượn dầu trong thời gian ngắn để giải quyết thiếu hụt nguồn cung, sau đó lượng dầu sẽ được hoàn trả trở lại kho.
Ngược lại, khi Chính phủ Mỹ bán dầu từ SPR để ứng phó với một cuộc khủng hoảng, lượng dầu đó thực sự rời khỏi kho và chỉ được bổ sung trở lại thông qua các đợt mua dầu sau này. Đây là khác biệt rất quan trọng khi đánh giá số liệu tồn kho: Một bên hỗ trợ nguồn cung trong ngắn hạn nhưng có cơ chế hoàn trả, trong khi bên kia làm giảm trực tiếp quy mô dự trữ cho đến khi được mua bổ sung.
Tuy nhiên, dù là cho vay hay bán, lượng dầu đã rời khỏi SPR vẫn làm giảm lượng dầu sẵn sàng để Mỹ sử dụng ngay tại thời điểm hiện tại. Vì vậy, cơ chế hoàn trả có thể hạn chế mức suy giảm SPR về dài hạn, nhưng không thay đổi thực tế rằng tấm đệm dự trữ và dư địa can thiệp của Mỹ đang mỏng đi đáng kể.
KHO VẪN CÒN DẦU NHƯNG KHÓ RÚT HƠN
SPR được chứa trong các hang muối sâu dưới lòng đất. Khi dầu được rút ra, nước muối được đưa vào để thay thế thể tích dầu đã lấy đi. Hệ thống này được thiết kế để có thể đưa dầu ra thị trường với tốc độ cao, nhưng năng lực khai thác không phải lúc nào cũng giữ nguyên khi mức dầu trong các hang chứa giảm sâu. Khi đó, điều kiện vận hành và đặc tính dòng chảy thay đổi, khiến việc duy trì tốc độ khai thác cao trở nên khó khăn hơn.
Một số chuyên gia trong ngành cho rằng mức khoảng 250 triệu thùng có thể đã là vùng cần đặc biệt thận trọng về khả năng vận hành. Đây không phải là một ngưỡng chính thức mà Mỹ tuyên bố là được phép hay không được phép sử dụng. Tuy nhiên, điều này cho thấy: Lượng dầu còn lại về mặt tuyệt đối không đồng nghĩa với năng lực khai thác tương ứng.
Reuters cũng cho biết khi SPR xuống dưới khoảng 250 triệu thùng, những hạn chế về hạ tầng có thể ảnh hưởng đến khả năng giải phóng dầu nhanh trong tình huống khẩn cấp. Mốc này cũng nằm rất gần mức khoảng 252,4 triệu thùng liên quan đến giới hạn đối với một số hình thức drawdown theo quy định của Mỹ. Nói cách khác, SPR có thể vẫn còn một lượng dầu rất lớn, nhưng phần dầu đó không còn mang lại cùng một mức độ an toàn chiến lược như khi kho ở trạng thái đầy hơn.
Vì vậy, nếu SPR tiếp tục giảm từ quanh 286 triệu thùng xuống gần 250 triệu thùng trong thời gian tới, vấn đề không chỉ là mất thêm vài chục triệu thùng dầu, mà là Mỹ sẽ tiến gần hơn tới vùng mà khả năng giải phóng dầu với tốc độ cao bắt đầu bị thu hẹp. Nếu một cuộc khủng hoảng nguồn cung mới xảy ra, giá trị chiến lược nằm không chỉ ở lượng dầu còn lại, mà ở bao nhiêu trong số đó có thể được huy động nhanh chóng khi cần.
➡️ SPR chưa cạn, nhưng sau cú sốc năm 2026, vai trò của kho dự trữ này trong việc hấp thụ những cú sốc dầu mỏ tiếp theo đã trở nên khác trước. Khi một công cụ từng được xem là lá chắn cuối cùng không còn ở trạng thái dồi dào như trước, mỗi biến động lớn về nguồn cung trong tương lai sẽ có thể tạo ra phản ứng mạnh hơn của giá dầu và thị trường năng lượng.
