Trong 7 tháng đầu năm 2026, thị trường bao bì giấy Việt Nam ghi nhận sự mất cân đối rõ rệt giữa năng lực sản xuất và nhu cầu tiêu thụ. Năng lực sản xuất giảm 8% so với cùng kỳ (YoY), từ 3,96 triệu tấn xuống còn 3,63 triệu tấn, trong bối cảnh nguồn cung tiếp tục bị thu hẹp. Ngược lại, nhu cầu tiêu thụ tăng trưởng 7% YoY, từ 3,96 triệu tấn lên 4,23 triệu tấn, tạo áp lực thiếu hụt nguồn cung ngày càng lớn.
Nguồn cung bị thu hẹp sau làn sóng đóng cửa các cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh bất chấp công suất mới bổ sung trong nửa cuối năm 2026
Một trong những nguyên nhân chính khiến nguồn cung giấy bao bì suy giảm là việc đóng cửa hàng loạt cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh vào cuối năm 2024 nhằm thực hiện các quy định nghiêm ngặt hơn về môi trường.
Cụ thể, tại các làng nghề sản xuất giấy, toàn bộ 228/228 cơ sở đã dừng hoạt động. Tại cụm công nghiệp Phong Khê 1 và 2, có 135/137 cơ sở bị đóng cửa. Riêng tại Phú Lâm, 20/25 cơ sở trong cụm công nghiệp đã ngừng hoạt động.
Hiện còn 5 cơ sở tại Phú Lâm đang trong giai đoạn vận hành thử nghiệm kéo dài 6 tháng (T5 – T10/2026). Các cơ sở này chỉ có thể tiếp tục hoạt động nếu đáp ứng đầy đủ các quy định về môi trường và sử dụng đất. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp được cấp phép duy trì hoạt động, các doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ thời hạn bắt buộc chấm dứt sản xuất vào năm 2029.
Dự báo tình trạng thiếu hụt nguồn cung giấy bao bì sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Dù thị trường có thể được bổ sung thêm nguồn cung từ 5 nhà máy thử nghiệm tại Phú Lâm với công suất khoảng 100.000 -150.000 tấn/năm, cùng khoảng 800.000 tấn/năm từ các dự án mới dự kiến đi vào hoạt động trong nửa cuối năm 2026, mức bổ sung này vẫn chưa đủ để cân bằng cung – cầu.Các dự án mới bao gồm:
- HHP (Hoàng Hà Phú Yên): công suất 100.000 tấn/năm, dự kiến vận hành trong Q3/2026.
- GDT Nam Định: công suất 300.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ quý 4 năm 2026.
- Miza Nghi Sơn giai đoạn 2 – MP5: công suất 100.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ quý 3 năm 2026.
- Chengloong tại Bình Dương: công suất 300.000 tấn/năm, dự kiến vận hành từ Q4/2026.
Đến giữa tháng 8/2026, một số nhà máy giấy tại khu vực phía Nam vẫn đang trong quá trình xin phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho các dự án dự kiến vận hành vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Trong khi đó, tại miền Bắc, các nhà máy tại khu vực Phú Lâm đã đi vào bắt đầu hoạt động.
Nhu cầu tăng mạnh nhờ xu hướng thay thế bao bì nhựa
Trong bối cảnh nguồn cung hạn chế, nhu cầu bao bì giấy tiếp tục tăng mạnh nhờ xu hướng chuyển dịch từ bao bì nhựa sang các giải pháp thân thiện với môi trường. Đặc biệt, chi phí bao bì nhựa đã tăng vọt 30-40% YoY trong Q2/2026, thúc đẩy doanh nghiệp tìm kiếm các lựa chọn thay thế.
Bên cạnh yếu tố chi phí, Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA) cũng lưu ý rằng tỷ lệ người tiêu dùng Đông Nam Á sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho bao bì thân thiện với môi trường đã đạt 40-50%. Mức này vẫn thấp hơn so với các thị trường châu Á phát triển như Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi tỷ lệ này đạt 60-70%, cho thấy dư địa tăng trưởng của bao bì giấy tại khu vực còn lớn.
Giá giấy bao bì tiếp tục có dư địa tăng
Triển vọng giá giấy bao bì và thùng carton tiếp tục được hỗ trợ bởi yếu tố cung – cầu trong nước. Việc Chính phủ kiên quyết thực thi các quy định về môi trường đã khiến giá bán giấy tăng mạnh từ Q2/2025 đến nay, trong bối cảnh nguồn cung được đánh giá vẫn thiếu hụt ít nhất trong 3 năm tới.
Trên thị trường quốc tế, Nine Dragons Paper, Shanying Paper cùng một số doanh nghiệp giấy hàng đầu Trung Quốc đã công bố kế hoạch tăng giá bán vào cuối tháng 8/2026. Đây là lần tăng giá thứ 2 trong cùng tháng.
Ngoài ra, các doanh nghiệp lớn tại Trung Quốc cũng thông báo kế hoạch bảo trì nhà máy trong giai đoạn từ tháng 8 đến đầu tháng 10/2026. Việc tạm ngừng hoạt động kéo dài, đặc biệt trùng với giai đoạn cao điểm tiêu thụ và các kỳ nghỉ lễ như Trung thu, Quốc khánh, được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ mặt bằng giá giấy.
Giá giấy tăng bù đắp được áp lực từ chi phí giấy phế liệu OCC
Đà tăng giá giấy thành phẩm đang giúp các nhà sản xuất bù đắp phần nào mức tăng của chi phí giấy phế liệu OCC.
Giá xuất khẩu giấy phế liệu của Mỹ và Nhật Bản đã tăng trở lại trong tháng 8 sau diễn biến điều chỉnh trong tháng trước. Xu hướng tăng được dự báo tiếp tục duy trì trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu thắt chặt.
Nguồn cung OCC tại EU và Bắc Mỹ hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng xuất khẩu OCC toàn cầu, song đang chịu áp lực khi nhu cầu tiêu thụ nội địa tăng lên cùng với chi phí thu gom và xử lý liên quan đến ESG ngày càng cao.
Ngoài ra, xuất khẩu OCC từ EU cũng đối mặt với hai rào cản chính sách quan trọng:
(1) Quy định về Bao bì và Chất thải Bao bì (PPWR), trong đó cấm nhựa sử dụng một lần từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 30 tháng 1, qua đó thúc đẩy nhu cầu sử dụng bao bì giấy thay thế trong giai đoạn 2026-2029.
(2) Quy định về Vận chuyển Chất thải, cấm xuất khẩu OCC sang các quốc gia không thuộc OECD nếu thiếu hệ thống kiểm toán môi trường độc lập, có hiệu lực từ ngày 21/05/2027.
Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu dự kiến vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt tại Đông Nam Á – khu vực chiếm 35% tổng lượng nhập khẩu OCC toàn cầu năm 2025.
Tăng tỷ lệ sử dụng OCC nội địa giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu
Trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, các nhà sản xuất giấy Việt Nam đang có xu hướng thay thế giấy phế liệu nhập khẩu bằng nguồn OCC thu gom trong nước nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến động giá nguyên liệu quốc tế và ổn định chi phí sản xuất.
Tỷ lệ thu hồi OCC của Việt Nam đã tăng từ 40% lên 55% trong giai đoạn 2018-2025. Việc gia tăng sử dụng OCC nội địa tạo ra vùng đệm chi phí đáng kể cho ngành giấy.
Cụ thể, OCC nội địa thường được giao dịch với mức chiết khấu 5-8% so với OCC nhập khẩu, đồng thời tránh được khoản tiền đặt cọc (ký quỹ nhập khẩu) 15-20% bắt buộc đối với OCC nhập khẩu theo Nghị định 08/2022/ND-CP.
Trong dài hạn, nguồn cung OCC trong nước ngày càng dồi dào cùng với chất lượng được cải thiện sẽ giúp các nhà sản xuất giấy bao bì Việt Nam từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, qua đó hạn chế tác động từ biến động giá OCC toàn cầu và hỗ trợ ổn định chi phí nguyên liệu.
